Ontspanners

 

 DE MISTRAL 63, waar is de tijd,wie kent hem nog?

 

 

duiken-ontspanners

 

Wat is nu eigenlijk een goede ontspanner??

Vraag op eenieders lippen bij aankoop van zo’n toestel.

Het antwoord is simpel:

Elke ontspanner die bij inademen maximum 3 gram en bij uitademen maximum 2 gram vergt, ook op – 50 meter, komt in aanmerking.

Een debiet (luchtstroom) van 900 liter/ min. ook op -50 meter zonder bevriezen, is een uiterste minimum.

Reken maar zelf uit;

Een duiker in rust ademt ongeveer 10 tot 25 liter/min. aan de oppervlakte

( 1 ATM.)

Bij een zware inspanning (stroming – duikmaat of zelf in de problemen), kan dit oplopen tot meer dan 150 liter/min !

Op 50 meter ( 6 bar) is dit 900 l/min!.

Sommige fabrikanten denken zich enkel te moeten concentreren op het inadem proces en verwaarlozen het zeer belangrijke uitadem proces !

Wie is er verantwoordelijk voor het ” buiten adem” zijn ?

Inderdaad de CO2. En hoe geraak je aan een overdosis CO2 in je lichaam… door o.a. een te oppervlakkige uitademing. En hoe kom je aan een te oppervlakkige uitademing… door een te grote uitademweerstand. In dit geval veroorzaakt door een te kleine uitademklep of een klep met te grote weerstand.

Toon me jouw uitlaatklep en ik zeg je of je een goede of verkeerde keuze ontspanner hebt gemaakt.

Bij Aquasport maken wij er een erezaak van dat elke nieuwe ontspanner, voor hij bij ons in de handel komt, eerst door iedereen die het maar wilt, mag uitgetest worden.

De waarheid achter een bevroren ontspanner.

Ga er maar van uit dat duiken in water beneden de 10°C over het globaal van het aantal duiken wereldwijd, eerder beperkt is.

Ga in December-Januari-Februari maar eens naar de Middellandse Zee.

Je vindt er geen enkel vulstation open en de plaatselijke duikers zullen je bedenkelijk aanstaren met één vinger aan hun voorhoofd. Nochtans is het water daar nergens kouder dan 10°C.

De Europese norm (EN 250/2000/2012/A1) die bepaalt dat, om de CE norm te behalen, een ontspanner op –50 meter, watertemperatuur 4°C en in constant debiet (62.5 l/min.) niet mag bevriezen (binnen toegelaten tijd en temperatuur) is al een hele vooruitgang.

Maar laat je niet vangen, deze tests gebeuren in een drukkamer. Er bestaat dus geen kans dat omgevingswater in het mondstuk komt en de toegevoerde lucht is uiteraard Euronorm lucht.

Al twee zaken die bij het dagelijkse sportduiken wel eens anders kunnen zijn.

Hoe groter de luchtstroom en hoe kleiner de doorlaatopening, hoe groter de afkoeling.

Draai maar eens de kraan van uw fles open zonder ontspanner (maar hou ze vast of ze valt om) Binnen enkele seconden is dit één klomp ijs.

Ongeveer hetzelfde ontstaat zowel in de eerste als in de tweede trap van de ontspanner bij elke ademteug.

De temperatuurval is telkens ongeveer 15°C !

Als het water 15°C is, stroomt bij elke ademteug de lucht door de kanalen reeds tegen het vriespunt.

Zelfs als er geen sporen van water in uw fles of de ontspanner zijn (want dat is altijd nefast) krijg je door de afkoeling condensatie en uiteraard gaat deze condensatie kristalliseren met ijsvorming als gevolg.

Zolang deze ijskristallen zich niet vastzetten op vitale afsluit onderdelen krijg je hoogstens wat “air on the rocks” tijdens het inademen.( niet bijster gezond voor uw longen )

Maar als zelfs maar één ijskristalletje zich tussen klep en afsluitzitting, van zowel de eerste als de tweede trap bevindt, is het hek van de dam.

De lucht blijft stromen en binnen enkele seconden is heel uw ontspanner één blok ijs.

Hier helpt nog maar één remedie: luchttoevoer onmiddellijk afsluiten.

Hoogst plezant als je maar één kraan en één ontspanner hebt. (ook een octopus brengt hier geen soelaas ).

Gelukkig duik je in water en dit is altijd meer dan 0°C (anders is het ijsschaatsen i.p.v. duiken). Hoe beter de temperatuurgeleiding ( veel metaal, weinig plastiek rond de vitale delen van de ontspanner) hoe sneller het ijs weer gesmolten is en je de kraan opnieuw kunt open draaien en de ontspanner terug normaal functioneert.Heb je een ontspanner met “slangbeschermers” aan de eerste en eventueel tweede trap, schuif die in de winter van de metalen delen weg.

Met een beetje geluk kun je die enkele minuten overbruggen bij uw duikbuddy. Die was wel slimmer, die had twee kranen en twee afzonderlijke ontspanners en beiden met een CE keur, want hij had dit artikeltje reeds gelezen. (is altijd een noodsituatie dus…samen opstijgen !)

De enige goede remedie zou voorverwarmde lucht zijn maar hoe doen we dat. Iemand met uitvinders talenten ??

Voorlopig bestaat er nog niets dat ons algemene zekerheid kan geven (buiten niet meer duiken als het water minder dan 10°C is) dus:

  • Gebruik enkel ontspanners die met een CE keur geschikt zijn voor duiken in extreme condities.
  • Als het water kouder is dan 10°C gebruik dan twee kranen met twee afzonderlijke ontspanners (bij Nelos reeds jaren verplicht)
  • Duik niet dieper dan 20 meter.
  • Als het vriest, adem dan niet aan uw ontspanner boven water maar wacht tot de eerste trap ondergedompeld is
  • Vermijdt angstvallig dat er water in de tweede trap komt (mondstuk in de mond voor je te water gaat)
  • Verwijder alle kunststof fantasietjes en slangbeschermers aan de eerste en de tweede trap in de winter. ( zijn slechte warmtegeleiders ).
  • Laat je fles inwendig nakijken of er zich geen waterdruppels in bevinden.
  • Als het kriebelt bestaan er tegenwoordig zowat overal indoor duikmogelijkheden. Voor de “die hards” uiteraard geen alternatief maar de kans dat daar uw ontspanner bevriest is bijna nihil.

Inmiddels is de CE-norm “2 kranen en 2 afzonderlijke ontspanners” verplicht, ook in België.(EN 250-2000/A1)

Uit bovenstaande kan je opmaken dat alle “testbanken” en testapparatuur waarmee zo gezegd uw ontspanner is getest na onderhoud/herstelling gewoon geldklopperij is want zelfs de toestellen waarmee je de ontspanner naar -50m (6 bar) en aan watertemperaturen naar minder dan 10°C kunt brengen om aan de CE norm te voldoen kosten miljoenen, slechts enkele fabrieken bezitten zoiets en dan ben je nog steeds ver af van de realiteit.

Testbank voor ontspanners

testbank 2

 

 

Regelmatig laten gerenommeerde internationale tijdschriften testen uitvoeren door een zo breed mogelijk duikpubliek in verschillende duikomstandigheden  met ontspanners van verschillende merken die verkocht worden met de CE norm. Het zijn op dit ogenblik meestal ontspanners van Aqualung + Apex ( = Aqualung UK) die er als beste uitkomen.( vooral in koud water zoals wij hier meestal duiken) maar ook de combinatie eerste en tweede trap zijn van primordiaal belang.

Een eerste trap van eender welk merk (ook de zogezegd ijsvrije) in combinatie met een tweede trap van een ander merk voldoen NIET aan de norm zomin als een “ijsvrije” eerste trap in combinatie met een niet ijsvrije tweede trap.

Vraag is natuurlijk, hoe onafhankelijk zijn tijdschriften als die hun inkomsten uit publiciteit van duiksport fabrikanten halen?

 

 

© Fr. Desmet