Zuurstof

ZUURSTOF, OXYGEN, OXIGENE, SAUERSTOFF, OSSIGENO, OXIGENO, HAPPI, SYRE, ons levensgas, maar…!

Het ENIGE gas dat het leven zoals wij het hier kennen, mogelijk maakt.

Is voor 21% aanwezig in onze atmosfeer ( 0,21 bar)

Al wat meer of minder is = SLECHT !!

Minder dan 17% of meer dan 23% is gevaarlijk en op termijn dodelijk !

De gewone sterveling zal met vermelde schommelingen niet dikwijls geconfronteerd worden.
Behalve bij CO vergiftiging, zuurstofbehandelingen of bij brand. ( ook al geen normale situaties uiteraard)

Sportduikers zijn natuurlijk weeral een uitzondering op deze regel, want zelfs met de gewone samengeperste lucht, waar wij hoofdzakelijk mee duiken, wordt die 0,21 bar ruimschoots overschreden En dit reeds vanaf de eerste meters.

Geluk met een ongeluk, is dat het andere gas in onze ademlucht aanwezig, nog veel sneller voor problemen zorgt.

Stikstof of N2 (vind de naam wel zeer slecht gekozen, want de modale Vlaming associeert het woordje STIK wel degelijk met iets heel naars) zorgt reeds voor narcotische verschijnselen vanaf 3,2 bar ( ongeveer -30 meter 4 X 0.8 PPN2 = 3.2).

Dus lang voor de zuurstof voor een ZEER snelle dood zorgt, krijgen we al een "knal voor onze raap" met dieptedronkenschap. Bijkomend probleem is natuurlijk dat je tegen een "zatlap" en dat is wel degelijk iemand met het dieptedronkenschap verschijnsel, weinig in te brengen hebt. Zelfde motief als aan " den toog" met die gasten, niet klappen, handelen! Vastpakken en omhoog halen. ( hopelijk zullen ze zich daarna dan ook verontschuldigen voor de last die ze je berokkend hebben).

Helemaal anders wordt natuurlijk het verhaal met hogere concentraties zuurstof of zeker met zuivere zuurstof.

Beginnen we maar met zuivere zuurstof (= 100% O2)

Met dit gas duik je amper naar -7 meter (dat doe je in vrije duik, heb je geen flessen voor nodig)

In feite is zuurstof geen "ademgas", maar kan in extreme omstandigheden (bv. deco-ongevallen) toch gebruikt worden om een slachtoffer te stabiliseren en te vervoeren naar een gespecialiseerd centrum (decompressiecentrum)

Eerste vraag hier is, moet hier wel 100% O2 gebruikt worden?

Natuurlijk niet !

Het slachtoffer heeft een OVERVERZADIGING aan stikstof (N2) dus, wat is het verschil tussen 100 % en bv. 90 % O2 inademen bij iemand die deze stikstof moet elimineren?

Dan zwijgen we maar over 99,99 % en 99,9999% O2.zeker?

Het zijn wel degelijk deze laatste cijfers waarover een oneindige discussie gevoerd wordt, niet enkel door de Europese richtlijnen terzake, maar vooral door de interpretatie door de aangesloten landen, en in die landen door zij die denken of verondersteld te zijn de bevoegdheid hierover te hebben.

Er bestaat maar EEN soort zuurstof, alleen, hoe kom je aan zuurstof en hoe ga je dat meten.

Bij – K 54 ( ongeveer – 215°C) wordt zuurstof vloeibaar. Die procedure is dus zeer accuraat, want alle andere gassen hebben een totaal andere temperatuur om vloeibaar te worden.

Het aldus verkregen vloeibaar gemaakt gas, wordt " verdampt" en terug samen gedrukt, met als resultaat… JUIST 100 % O2.

Als men dit verkregen resultaat in die vorm zou toedienen aan eender welke patiënt voor eender welke therapie heeft men natuurlijk bijkomende problemen als Paul Bert of Herring Brauer effect e.a.. Om dit te voorkomen wordt o.a. vocht toegevoegd voor de inademing.

Sportduikers die enkel met samengeperste lucht duiken en hun fles is bij een erkend vulstation gevuld met gecertificeerde ademlucht ondervinden dit fenomeen ook al na relatief korte periode. De alom veelbesproken "droge keel" waardoor veel duikers na de duik "snel iets gaan drinken"

( Het heeft mij ook jaren gekost om dit "wetenschappelijk effect" thuis uit te leggen )

Bij MEDICINALE zuurstof is dus vocht een uiterst belangrijk element.

Gaat men nu deze zuurstof in een stalen fles onder druk doen en er vocht aan toevoegen, zal deze fles natuurlijk binnen de kortste keren roesten binnenin ( behalve bij glasvezel flessen). Kan dus niet, maar 99,99 % (99.5 % voor België) voldoet aan deze eisen. De toevoeging van vocht gebeurd dus bij de inademing.

Voor de luchtvaart worden de zuurstofeisen even streng gehanteerd. Je weet wel, als dat ding uit de lucht dondert (niet voor de final approach natuurlijk) vallen die zuurstofmaskers uit het plafond. Wel dàt gas dat daar dan uitstroomt.
Voor militaire doeleinden (F16 en ander verschrikkelijk tuig) zijn de eisen, hoe zou het ook anders, nog een beetje strenger.

De standaard is daar 99.9% O2 en <3 ppm vocht.

Hou je nu vast aan de takken van de bomen!

De eisen voor INDUSTRIËLE of TECHNISCHE zuurstof zijn …99.9% en absoluut GEEN sporen van vocht!

Nogal wiedes, anders krijg je gewoon je chalumeau of snijbrander niet aan de gang!

Deze eisen zijn dus veel kritischer dan voor ademgas!

Er zijn nogal wat pipo’s die beweren dat INDUSTRIËLE of technische zuurstof veel "onreinheden" bevatten. Dit is de reinste BULLSHIT. Welke onreinheden??

ALLE zuurstofflessen ( maar ook andere gasflessen zoals Helium, Stikstof enz.) worden ALTIJD eerst vacuüm getrokken voor ze opnieuw gevuld worden.( juist! om eventuele resterende "onreinheden" te verwijderen).

Je hebt al wel gemerkt of begrepen waar hier het (commerciële) schoentje wringt zeker!?

ALLE commerciële zuurstofanalysers meten tot op 1/10 % ( en niet tot op 1/100 %)

Enkel voor laboratorium onderzoek eist men 99.9999 % en daar bestaan speciale, onbetaalbare zuurstofanalysers voor, die wij niet gebruiken en ook niet nodig hebben.

Bij zuivere zuurstof bestaat maar één probleem, en dat is deze van de VERZEKERING.

Niet deze van de kwaliteit! (en ik wordt niet gesponsord door de zuurstoffabrikanten) Want ook zij zullen je wel vertellen dat er een "conformiteitattest" noodzakelijk is als het over ademgas gaat.
(Als je op de weg een vrachtwagen met "vloeibare zuurstof" ziet rijden, vraag maar eens aan de chauffeur of het medische, industriële of "aviation" zuurstof is. Hij zal u nogal uitlachen denk ik)

Honderden NELOS leden en clubs hebben een zuurstoftoestel, heel veel zelfs door tussenkomst van de NELOS en bij een hervulling ondervinden zij soms problemen.
( wij gebruiken met duizenden al meer dan 40 jaar zuurstof zonder één enkel probleem, maar nu moeten er weer regeltjes komen, niet in mensentaal opgesteld uiteraard, zodat niemand er nog wat van snapt of er zelf zijn eigen interpretatie aan geeft)

De meesten vinden wel een oplossing, we zouden anders geen Belgische plantrekkers zijn, maar laat je in ieder geval niet wijsmaken dat je MEDICINALE zuurstof moet hebben met een doktersvoorschrift. (dit zou trouwens oplichterij van de RIZIV zijn!)

Om te voorkomen dat je eigen zuurstoffles verdwijnt, sla je naam in het ogief, en vraag aan uw zuurstofleverancier bv. Standard Aviation zuurstof. (je krijgt het zonder doktersvoorschrift) en als ze dat dan nog weigeren, slechts één adres...inderdaad AQUASPORT in DEURNE

Dit neemt niet weg, dat gasfabrikanten je wel medicinale zuurstofflessen kunnen en zullen verhuren. ( commercie is commercie nietwaar)

Bij Messer huur je bv. een 5 literfles inclusief ontspanner en constant flow masker voor ± 7 € per maand en ± 140 € met een jaarcontract. De fles is vervaardigd uit carbon fiber composiet en weegt derhalve amper 8 kg. ( en zoals reeds vermeld, kan niet roesten)

LET WEL!! Gebruik van zuivere zuurstof voor eender welke therapie blijft het domein van medisch geschoold personeel. ( een deco-ongeval vervoeren met toedienen van zuurstof is geen therapie).

Omdat wij die zuurstof dus enkel bij onze specifieke deco-ongevallen gebruiken en derhalve de tijdsduur van toedienen meestal beperkt blijft tot een uur, is bevochtigen niet noodzakelijk, maar nog minder noodzakelijk is dat je 100% zuivere zuurstof gebruikt (reeds eerder vermeld).

Wij gebruiken voor deze doeleinden meestal een open circuit.

Gebruik je een "rebreather", dus een toestel dat door middel van "sorb" of ademkalk de CO2 absorbeert en de resterende zuurstof terug in het ademcircuit brengt en (het zal waarschijnlijk nooit gebeuren) het gas in de fles is niet 100% zuurstof, is het enige gas dat in een extreem geval, en door eigen verkeerde manipulatie, zou kunnen aanwezig zijn, N2 STIKSTOF.

"SO WHAT"- "ET ALORS"

Je zuurstoffles is leeg, (gisteren toevallig gebruikt) en vandaag een clubduik. Vergeet het maar om dat toestel tijdens het weekend ergens te vullen.

Jouw duikboer is een NITROX – TRIMIX blender, dus hij heeft zuurstof in huis..

Er zullen nu wel kommaneukers hun vingertje omhoog steken want… onreinheden !!

Nog een groot misverstand is dat zuurstof brandbaar is. O2 ONDERSTEUNT de verbranding, maar brandt zelf niet.
MAAR!! zuurstof kan dingen die niet branden doen ONTPLOFFEN.
(APOLLO 1 is in 1967 met 3 astronauten aan boord opgebrand. Deze stalen capsule was gevuld met 100% O2 en door een elektrische vonk in de fik gegaan).

Zelfs nu je weet dat er heel wat cowboyverhalen de ronde doen over zuurstof, blijft het toch aanbevolen om enkel mensen met kennis en ervaring zuurstof te laten behandelen, want dit is maar een tipje van de toch wel gevaarlijke sluier van waartoe verkeerd gebruik van zuurstof kan leiden.

Fr.Desmet 6/2004